Egzamin na prowadzenie ksiąg rachunkowoych

Osoba zakwalifikowana do egzaminu uiszcza opłatę egzaminacyjną w wysokości 480 zł, na rachunek bankowy wskazany przez organizatora egzaminu.
W przypadku nieprzystąpienia do egzaminu z ważnych przyczyn losowych osoba zakwalifikowana do egzaminu może w terminie 14 dni od daty wyznaczonego egzaminu wystąpić z uzasadnionym wnioskiem do organizatora egzaminu o zwrot opłaty egzaminacyjnej. Organizator egzaminu dokonuje zwrotu opłaty egzaminacyjnej w terminie 30 dni od daty otrzymania wniosku.

Uczestnik egzaminu przed wejściem na salę egzaminacyjną okazuje dowód osobisty lub inny dokument tożsamości zawierający numer PESEL, a w przypadku osób nieposiadających obywatelstwa polskiego dokument potwierdzający tożsamość.
Egzamin trwa 5 godzin.

W czasie egzaminu uczestnik może korzystać z przepisów prawa opublikowanych w dziennikach promulgacyjnych lub zawartych w zbiorach przepisów bez komentarzy oraz z urządzeń ułatwiających liczenie (kalkulatorów), z wyjątkiem urządzeń posiadających funkcje gromadzenia, przetwarzania i przenoszenia danych.

Egzamin składa się ze 160 pytań w formie testu jednokrotnego wyboru oraz 3 zadań sytuacyjnych.
Każde pytanie testu jest oceniane według następujących zasad:
1) odpowiedź prawidłowa - dwa punkty,
2) odpowiedź nieprawidłowa - minus jeden punkt,
3) brak odpowiedzi - zero punktów.
Wynik testu stanowi sumę punktów dodatnich, uzyskanych za odpowiedzi prawidłowe, pomniejszoną o punkty ujemne za odpowiedzi nieprawidłowe.
Każde zadanie sytuacyjne jest oceniane w skali od 0 do 10 punktów. Ocena zadania sytuacyjnego uwzględnia w szczególności spójność odpowiedzi, stopień rozwiązania zadania oraz znajomość przepisów prawa.

Warunkiem zdania egzaminu jest uzyskanie co najmniej 192 punktów z testu oraz co najmniej 18 punktów za rozwiązanie zadań sytuacyjnych.
Jeżeli uczestnik egzaminu nie uzyska wymaganej liczby punktów, może przystąpić do kolejnego egzaminu po złożeniu podania o ponowne zakwalifikowanie do egzaminu oraz uiszczeniu opłaty.
W terminie 21 dni od dnia ogłoszenia wyników uczestnik egzaminu ma prawo do pisemnego odwołania się od wyniku egzaminu do Komisji za pośrednictwem Departamentu Rachunkowości Ministerstwa Finansów.
Komisja rozpatruje odwołanie, w terminie 30 dni od dnia jego otrzymania i powiadamia uczestnika egzaminu o podjętym rozstrzygnięciu.

Dodatkowych informacji dotyczących uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych udziela Departament Rachunkowości Ministerstwa Finansów pod numerem tel. (0-prefix-22) 694-40-91 w godz. 8.15 - 16.15 lub 694-33-58 w godz. 10.00 - 12.00
www.mf.gov.pl

Zakres zagadnień objętych egzamin sprawdzającym klasyfikację osób ubiegających się o uprawnienia do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych

I. Rachunkowość

1. Teoria rachunkowości, jej koncepcje, zasady i normy:
1) teoretyczne podstawy rachunkowości:
- konta księgowe (pojęcie, rodzaje, zasady tworzenia i funkcjonowania),
- zasada podwójnego zapisu w księgach rachunkowych,
- prezentacja sytuacji majątkowej, finansowej i wyniku finansowego w sprawozdaniu finansowym,
2) podstawowe pojęcia rachunkowości:
- podmiot gospodarczy,
- wartość pieniężna,
- koszt historyczny,
- okresy sprawozdawcze,
3) podstawowe cechy jakościowe rachunkowości:
- wiarygodność,
- użyteczność,
- sprawdzalność,
- rzetelność,
- prawidłowość,
- kompletność,
4) podstawowe zasady rachunkowości:
- zasada memoriału,
- zasada ciągłości,
- zasada kontynuacji,
- zasada współmierności,
- zasada istotności,
- zasada ostrożności,
- zasada wyższości treści nad formą,
5) zasady pomiaru i klasyfikacji informacji w rachunkowości oraz prezentacji danych w sprawozdaniu finansowym i ich interpretacji,
6) normy prowadzenia rachunkowości: normy prawne, uznane normy zawodowe, metody rachunkowości i ich stosowanie,
7) zagadnienia organizacji rachunkowości i kontroli wewnętrznej.

2. Prowadzenie ksiąg rachunkowych:
1) zasady ogólne:
- podmioty,
- sposób prowadzenia ksiąg rachunkowych,
- odpowiedzialność karna,
2) dowody księgowe (sprawdzanie i kwalifikowanie do ujęcia w księgach rachunkowych),
3) księgi rachunkowe:
- funkcje,
- formy,
- zapisy w porządku chronologicznym i systematycznym (dziennik),
- księgi główne i pomocnicze,
- zestawienia obrotów i sald,
4) otwieranie i zamykanie ksiąg rachunkowych,
5) inwentaryzacja:
- pojęcie,
- zakres,
- tryb przeprowadzania,
- rozliczanie różnic inwentaryzacyjnych,
6) dokumentacja w zakresie stosowanych przez jednostkę zasad rachunkowości,
7) ochrona i przechowywanie dokumentacji,
8) stosowanie techniki komputerowej przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych.

3. Zasady ewidencji w księgach rachunkowych:
1) ujęcie w rachunkowości składników aktywów obrotowych:
- środków pieniężnych,
- ekwiwalentów środków pieniężnych,
- weksli i czeków obcych,
- nabytych w celu odsprzedaży papierów wartościowych,
- należności,
- rzeczowych aktywów obrotowych (wycena i prezentacja po koszcie historycznym),
2) ujęcie w rachunkowości rzeczowych aktywów trwałych:
- klasyfikacja, pomiar wartości początkowej,
- amortyzacja środków trwałych,
- alternatywne metody amortyzacji,
- nakłady na remonty i konserwacje,
- przeszacowanie wartości środków trwałych,
- kapitalizacja odsetek,
- operacje leasingowe,
- inwestycje w nieruchomości,
3) ujęcie w rachunkowości niematerialnych aktywów trwałych:
- rodzaje tych aktywów,
- pojęcie "wartość firmy" (goodwill),
- koszty badań i rozwoju,
- koszty nabycia praw majątkowych,
- patenty, koncesje, licencje,
- oprogramowanie komputerów i podobne wartości,
- amortyzacja wartości niematerialnych i prawnych,
- inwestycje w prawa majątkowe,
4) finansowe aktywa trwałe,
5) kryteria klasyfikacji papierów wartościowych do długoterminowych bądź krótkoterminowych aktywów finansowych,
6) ujęcie w rachunkowości operacji papierami wartościowymi, obrotu nieruchomościami, obrotu wierzytelnościami,
7) kapitały (fundusze) podstawowe w jednostkach różnego typu (spółki handlowe, spółdzielnie, przedsiębiorstwa państwowe i inne), kapitały zapasowe i rezerwowe, kapitał z aktualizacji wyceny, zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, inne fundusze specjalne,
8) krótkoterminowe i długoterminowe należności i zobowiązania,
9) rezerwy na zobowiązania,
10) ujęcie przychodów i kosztów:
- uznanie przychodów,
- przychody ze sprzedaży produktów, towarów i usług,
- koszt sprzedanych produktów, towarów i usług,
- przychody finansowe i koszty finansowe,
- pozostałe przychody i koszty operacyjne,
- rozliczenia międzyokresowe kosztów i przychodów,
- obroty wewnętrzne i koszt obrotów wewnętrznych,
- pozycje nadzwyczajne - kryteria ich klasyfikacji,
- ustalanie wyniku finansowego brutto i netto,
- podział wyniku finansowego; ustalanie wyniku finansowego z punktu widzenia zasad rachunkowości i dochodu dla potrzeb podatkowych,
11) szczególne problemy w rachunkowości, zdarzenia warunkowe, zdarzenia występujące po dacie bilansu,
12) długoterminowe umowy o usługi, w tym o roboty budowlane,
13) rachunkowość jednostek w szczególnych sytuacjach: rozpoczęcie działalności, przekształcenie, połączenie, przejęcie, postępowanie naprawcze, likwidacja, upadłość, prywatyzacja przedsiębiorstw państwowych,
14) szczególne zasady rachunkowości jednostek nieprowadzących działalności gospodarczej, uproszczenia.

4. Sprawozdania finansowe:
1) ogólne zasady sporządzania sprawozdań finansowych,
2) roczne sprawozdanie finansowe i jego składniki:
- bilans,
- rachunek zysków i strat,
- rachunek przepływów pieniężnych,
- informacja dodatkowa,
- zestawienie zmian w kapitale (funduszu) własnym,
3) sprawozdanie z działalności jednostki,
4) tryb i terminy: sporządzania, badania, zatwierdzania i ogłaszania sprawozdań finansowych.
5. Rachunek kosztów:
1) istota, przedmiot, rodzaje i metody kalkulacji kosztów,
2) koszty i ich klasyfikacja z punktu widzenia wyceny składników majątkowych i pomiaru zysku,
3) klasyfikacja kosztów dla potrzeb podejmowania decyzji i planowania (funkcje i zmienność kosztów),
4) zasady ewidencji kosztów (w szczególności według rodzajów, według miejsc powstawania itp.).

II. Wybrane zagadnienia z niektórych dziedzin prawa

1. Elementy prawa pracy: stosunek pracy i związane z nim obowiązki pracodawcy i pracownika
2. Elementy prawa cywilnego:
1) przepisy ogólne prawa cywilnego:
- formy wymagane dla ważności czynności prawnych,
- terminy,
- przedawnienie roszczeń,
2) własność i inne prawa rzeczowe,
3) zobowiązania.

3. Elementy postępowania podatkowego:
- zasady ogólne,
- strona,
- załatwianie spraw,
- doręczenia,
- wezwania,
- terminy,
- udostępnienie akt,
- dowody,
- zawieszenie postępowania,
- decyzje,
- postanowienia,
- odwołania, zażalenia,
- wznowienie postępowania,
- stwierdzenie nieważności decyzji oraz uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej.

4. Elementy prawa działalności gospodarczej:
1) podstawowe pojęcia prawa handlowego,
2) powstawanie, funkcjonowanie i likwidacja:
- spółki jawnej,
- spółki partnerskiej,
- spółki komandytowej,
- spółki komandytowo-akcyjnej,
- spółki z ograniczoną odpowiedzialnością,
- spółki akcyjnej,
- spółki w organizacji,
- przedsiębiorstwa państwowego,
- spółdzielni,
3) prawo układowe i upadłościowe,
4) prawo działalności gospodarczej.

5. Instrumenty finansowe:
1) papiery wartościowe:
- istota, właściwości i rodzaje papierów wartościowych,
- sposoby przenoszenia praw z papierów wartościowych,
- weksle,
- czeki,
- obligacje,
- publiczny obrót papierami wartościowymi,
- konosamenty i kwity depozytowe,
2) instrumenty pochodne.

6. Współpraca jednostki z bankiem:
1) rachunki bankowe,
2) operacje rozliczeniowe przeprowadzane za pośrednictwem banku,
3) lokaty terminowe,
4) kredytowanie działalności podmiotu,
5) usługi leasingowe,
6) gwarancje bankowe.

7. Przeciwdziałanie wprowadzaniu do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł

III. Zobowiązania podatkowe, opłaty i zobowiązania o charakterze podatkowym

1. System podatkowy i wykonywanie zobowiązań podatkowych:
1) pobierane aktualnie podatki i niepodatkowe należności budżetowe stanowiące dochody budżetu państwa i budżetu gminy,
2) zasady wykonywania zobowiązań podatkowych i przepisy wykonawcze,
3) kontrola podatkowa, egzekucja zaległości podatkowych,
4) podstawowe pojęcia z zakresu systemu podatkowego.
2. Podatki pośrednie:
1) podatek od towarów i usług: zakres stosowania, ustalanie podstawy wymiaru, dokumentowanie, rozliczanie, deklaracje podatkowe,
2) akcyza: zakres stosowania, ustalania podstawy wymiaru, dokumentowania, rozliczanie, deklaracje podatkowe.

3. Podatki bezpośrednie:
1) podatek dochodowy od osób prawnych:
- zasady ustalania dochodów (przychodu) do opodatkowania, w tym w szczególności pojęcie przychodów i kosztów,
- ulgi i zwolnienia od podatku,
- pobór podatku,
2) podatek dochodowy od osób fizycznych:
a) obowiązki płatnika związane z poborem podatku dochodowego od osób fizycznych (zasady naliczania zaliczek, zasady ewidencjonowania zaliczek, zeznania roczne),
b) podatek od osób fizycznych od przychodów z działalności gospodarczej:
- zasady ustalania dochodu (przychodu),
- ulgi i odliczenia,
- pobór podatku.

4. Podatki stanowiące dochód budżetów gmin (podatki lokalne) i opłata skarbowa:
1) przedmiot opodatkowania podatkami lokalnymi i przedmiot opłaty skarbowej,
2) zakres stosowania opłaty skarbowej,
3) zasady ustalania podstawy wymiaru podatków lokalnych i opłaty skarbowej,
4) pobór i rozliczanie podatków lokalnych i opłaty skarbowej.

5. Podatek od czynności cywilnoprawnych
6. Organizacja organów podatkowych oraz procedury postępowania podatkowego, kontroli podatkowej i czynności sprawdzających
7. Postępowanie egzekucyjne
- zabezpieczenia i egzekucja w postępowaniu podatkowym.
8. Prawo karne skarbowe:
1) materialne prawo karne skarbowe,
2) postępowanie karne skarbowe.

9. System ubezpieczeń społecznych:
1) zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym,
2) zasady ustalania składek na ubezpieczenia społeczne oraz podstaw ich wymiaru,
3) zasady, tryb i terminy:
- zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych,
- prowadzenia ewidencji ubezpieczonych i płatników składek,
- rozliczania składek na ubezpieczenia społeczne oraz zasiłków z ubezpieczeń chorobowego i wypadkowego,
- opłacania składek na ubezpieczenia społeczne,
4) zasady prowadzenia kont ubezpieczonych oraz kont płatników składek,
5) zasady kontroli wykonywania zadań z zakresu ubezpieczeń społecznych.

10. Cło i opłaty pobierane w związku z obrotem towarowym i usługami z zagranicą:
- zasady prawidłowego ustalania wysokości należności celnych i podatkowych od importowanych towarów,
- elementy kalkulacyjne obejmujące zagadnienia dotyczące wartości celnej, środków taryfowych oraz pochodzenia towarów,
- dokumenty stosowane w sprawach celnych, w szczególności zgłoszenia celne.